Układ immunologiczny przewodu pokarmowego

Bez kategorii
Aż 80% odporności pochodzi z jelita

Nasz organizm kontaktuje się ze światem zewnętrznym przez skórę i błony śluzowe.

Największa to błona śluzowa jelita, której powierzchnia wynosi około 600 m2.

W ciągu 75 lat życia człowiek trawi około 30 ton pokarmów, spożywa około 50000 l płynów. Codziennie do przewodu pokarmowego wraz z pokarmem dostaje się wiele drobnoustrojów. Aby sprostać tej podaży, nasz organizm wykształcił wiele mechanizmów obronnych, które „kontrolują” zawartość jelita. Żaden inny organ immunologiczny nie jest w stanie wytworzyć tak dużej liczby przeciwciał, jak układ limfatyczny, związany ze śluzówką przewodu pokarmowego. W skład bariery jelitowej wchodzą liczne enzymy proteolityczne, lizozym, laktoferyna, śluz, mikroflora bakteryjna oraz sekrecyjna IgA.

Anatomiczną barierę stanowią enterocyty, które bardzo ściśle przylegają do siebie za pomocą tzw. mocnych połączeń (zonulae occludentes, tight junctions). Zarówno drobnoustroje, jak i pokarm oraz duże cząsteczki mogą przejść w głąb śluzówki przez komórki nabłonkowe. W niektórych sytuacjach mocne połączenia mogą ulec rozluźnieniu i dochodzi do powstania „jelita przesiękliwego”. W tej sytuacji drobnoustroje oraz duże cząsteczki mogą przechodzić między komórkami i być rozpoznawane jako alergeny lub wywołać procesy chorobowe przez bakterie patogenne. Rozluźnieniu połączeń między enterocytami sprzyjają: nikotyna, alkohol, aspiryna oraz toksyny bakteryjne.

Bardzo ważny jest rozwój i utrzymanie prawidłowej mikroflory u niemowląt. Przy porodzie jelito dziecka jest sterylne, a w trakcie porodu w drogach rodnych matki następuje pierwszy kontakt z bakteriami. Bakterią, która pierwsza zasiedla przewód pokarmowy dziecka, jest E. coli, która przez zawarty w ścianie lipopolisacharyd (LPS) silnie stymuluje układ immunologiczny. W badaniach dotyczących niedonoszonych niemowląt, których przewód pokarmowy zasiedlano probiotycznymi szczepami E. coli, potwierdzono ich rolę w stymulacji długo-trwałej produkcji przeciwciał sekrecyjnych i krążących w krwi.

Następną bakterią jest Bifidobacterium, której promocja następuje przez mleko matki. Natomiast u dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego jako pierwsze izolowano bakterie pochodzące z rąk oraz ubrań ochronnych personelu medycznego. Wraz z wiekiem zwiększa się licz-ba bakterii. Zdecydowaną większość stanowią bakterie beztlenowe. W jelicie cienkim znajduje się 103–107 bakterii na gram kału, a w jelicie grubym liczba ich znacznie wzrasta od 1011 do 1012 na gram kału . Łącznie w jelitach znajduje się 1014 bakterii, czyli więcej niż wynosi liczba komórek organizmu. Człowiek nosi w sobie około 1,5 kg bakterii, z którymi żyje w symbiozie i które są konieczne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Bez bakterii nie ma układu odpornościowego

  • Instytut Mikroekologii
    ul. Sielska 10
    60-129 Poznań

    tel.: 61 862 63 15
    fax.: 61 862 63 35
    infolinia M2-PK: 061 862 63 35